Ngành Y tế: Những nỗ lực ấn tượng năm 2018 và nhiều kỳ vọng năm 2019
13 lượt
Năm 2018 là năm ghi dấu nhiều thành tựu nổi bật của y học nước nhà. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức đòi hỏi phải được giải quyết. Nhân dịp đầu Xuân Kỷ Hợi và Kỷ niệm ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, PGS TS. Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ trưởng Bộ Y tế dành thời gian trao đổi về những vấn đề lớn của ngành.


Thưa Bộ trưởng, năm 2018 là năm đầu tiên Ngành y tế triển khai thực hiện sâu, rộng hai Nghị quyết quan trọng của Hội nghị Trung ương 6 là Nghị quyết số 20-NQ/TW về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới và Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới. Nhìn lại 01 năm thực hiện, xin Bộ trưởng cho biết những kết quả chủ yếu đạt được, nhất là trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhân dân.


PGS TS. Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ trưởng Bộ Y tế: Ngày 25/10/2017, Hội Nghị lần thứ sáu, Ban Chấp hành Trung ương khóa XII đã ban hành 02 Nghị quyết có ý nghĩa rất quan trọng, là kim chỉ nam cho phát triển sự nghiệp y tế, dân số trong tình hình mới đó là Nghị quyết số 20-NQ/TW về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới và Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới. Hai Nghị quyết này đã khẳng định những kết quả quan trọng đạt được của ngành y tế, dân số trong những năm qua và đề ra mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của ngành y tế, công tác dân số trong thời gian tới. Đồng thời, những nhiệm vụ mà 02 Nghị quyết đã đề ra cũng là một động lực mạnh mẽ trước nhiệm vụ được Đảng, Chính phủ và nhân dân giao phó. Sau một năm tập trung triển khai thực hiện, Ngành y tế đã đạt được những kết quả nhất định như sau:


Bộ Y tế, các Bộ, ban, ngành và các tỉnh đã ban hành Chương trình, Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết; nhiều nhiệm vụ, chính sách mà Nghị quyết đề ra đã được xây dựng, triển khai thực hiện. Bộ Y tế đã đồng thời triển khai thực hiện nhiều nhiệm vụ, giải pháp thuộc nhiều lĩnh vực và đạt được những kết quả như: Hoàn thành và vượt 02 chỉ tiêu được Quốc hội, Chính phủ giao (số giường bệnh/vạn dân đạt 26,5; tỷ lệ tham gia BHYT đạt 88,5% nhiều đề án, văn bản quy phạm pháp luật đã được xây dựng, trình Quốc hội, Chính phủ như Đề án Luật phòng chống tác hại rượu, bia, Dự án Luật Dân số; Chương trình sức khỏe người Việt; Chương trình kết nối các cơ sở cung ứng thuốc; Nghị định số 15/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật An Toàn thực phẩm; Nghị định 146/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật BHYT; Nghị định 155/2018/NĐ-CP sửa đổi điều kiện đầu tư, kinh doanh… Một số đề án quan trọng như Nghị định quy định cơ chế tự chủ; Nghị định sửa đổi Nghị định quản lý trang thiết bị y tế; Đề án thí điểm tự chủ toàn bộ cho 04 Bệnh viện hạng đặc biệt... đang tiếp tục trình Chính phủ. Bộ Y tế cũng đã ban hành kế hoạch triển khai chương trình dinh dưỡng, sức khỏe học đường và 42 thông tư hướng dẫn thực hiện cả về tổ chức, chuyên môn và tài chính, đặc biệt có hướng dẫn riêng về xây dựng mô hình trạm y tế xã điểm.



Chất lượng khám, chữa bệnh đã có sự tiến bộ rõ rệt, nhiều bệnh viện đã tích cực thực hiện cải tiến chất lượng theo bộ 83 tiêu chí chất lượng bệnh viện, bộ mặt chung của nhiều bệnh viện đã thay đổi, công tác chỉ dẫn, đón tiếp người bệnh đã tốt hơn, môi trường bệnh viện được quan tâm đầu tư, cải tạo ngày một xanh, sạch, đẹp. Chỉ số khảo sát xã hội học (PAPI) để đánh giá mức độ hài lòng của người bệnh đạt 76%; kết quả khảo sát độc lập của Tổ chức Sáng kiến Việt Nam phỏng vấn qua điện thoại sau ra viện với 3.000 người bệnh nội trú, có kết quả tỷ lệ hài lòng đạt 80%; nhiều kỹ thuật y tế cao đã được thực hiện thành công (lần đầu tiên ghép phổi thành công, tiến hành lấy đồng thời 06 tạng từ cùng một người cho chết não để ghép cho 05 bệnh nhân). Với việc từng bước nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh nhiều bệnh viện Việt Nam đã trở thành lựa chọn của nhiều người bệnh nước ngoài tới KCB (gần 60.000 lượt điều trị nội trú, 300.000 lượt khám bệnh).


Bộ Y tế lần đầu tiên thí điểm thành công thi tuyển chức danh Hiệu trưởng trường Đại học Y Dược Hải phòng, và đang thực hiện đề án thi tuyển chức danh Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo. Bộ Y tế đã chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện sáp nhập nhiều cơ quan chuyên môn y tế tuyến tỉnh, huyện nhằm giúp giảm đầu mối các đơn vị tuyến tỉnh, huyện và giảm nhiều chức danh lãnh đạo, quản lý và số lượng viên chức làm nhiệm vụ gián tiếp như: Thành lập được 57/63 Cơ quan kiểm soát bệnh tật các tỉnh, thành phố; 52/63 tỉnh có TTYT huyện đa chức năng; 62/63 các tỉnh/TP có Chi cục dân số thuộc Sở Y tế, 01 tỉnh đã có quyết định sáp nhập Chi cục Dân số thành 01 phòng thuộc Sở Y tế (Tây Ninh); Bình Thuận, Phú Yên đã xây dựng đề án sáp nhập Chi cục Dân số thành 01 phòng thuộc Sở Y tế;


Về tài chính y tế, năm 2018, Bộ Y tế đã tiếp tục thực hiện điều chỉnh giá dịch vụ y tế theo lộ trình tính đúng, tính đủ, tới nay giá dịch vụ y tế đã bao gồm chi phí trực tiếp và chi phí tiền lương theo mức lương cơ sở 1.390.000 đồng, tạo điều kiện cho các bệnh viện thực hiện tự chủ về kinh phí, giảm cấp ngân sách cho bệnh viện khoảng 3.200 tỷ đồng. Tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 88,5% dân số, nhiều văn bản hướng dẫn thực hiện BHYT đã được ban hành, các vướng mắc trong khám chữa bệnh và thanh toán BHYT được tập trung giải quyết. Công tác đầu thầu tập trung thuốc, đàm phán giá thuốc cấp quốc gia được mở rộng (Tăng 25 hoạt chất, 125 thuốc; đàm phán 04 thuốc giảm được 551 tỷ đồng). Bên cạnh đó, các lĩnh vực hoạt động khác cũng đạt được nhiều kết quả quan trọng như: Đã cắt giảm được 1.363/1.871 điều kiện đầu tư, kinh doanh và 169/234 thủ tục hành chính; triển khai cơ chế một cửa quốc gia và một cửa ASEAN; 63 tỉnh/TP triển khai ứng dụng CNTT kết nối cơ sở cung ứng thuốc; công tác kiểm soát bệnh truyền nhiễm và các bệnh không lây nhiễm, công tác dược, y dược cổ truyền, dân số và phát triển, y học dự phòng, an toàn thực phẩm, ứng dụng công nghệ thông tin, thanh tra, kiểm tra... cũng đạt được nhiều kết quả đáng nghi nhận.


Nghị quyết số 20-NQ/TW của Trung ương 6 về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân trong tình hình mới đã nêu rõ quan điểm: Hướng tới thực hiện chăm sóc sức khỏe và BHYT toàn dân. Từ góc nhìn cơ quan quản lý Nhà nước về BHYT, Bộ trưởng đánh giá thế nào về những kết quả thực hiện BHYT năm vừa qua?


PGS TS. Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ trưởng Bộ Y tế: Thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân trong tình hình mới, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1624/QĐ-BYT ngày 06/3/2018 chương trình hành động của Bộ Y tế triển khai thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW và Nghị quyết số 139/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Với sự nỗ lực, phấn đấu của các ngành, các cấp, đặc biệt là ngành Y tế, ngành BHXH và sự đồng tình, hưởng ứng, tham gia tích cực của các tầng lớp nhân dân, việc thực hiện chính sách BHYT năm 2018 đã đạt được những kết quả quan trọng. Chúng ta đã triển khai hiệu quả chính sách BHYT cho người nghèo, người dân tộc thiểu số, người có công với cách mạng, trẻ em dưới 6 tuổi…; hỗ trợ tham gia BHYT cho người thuộc hộ gia đình cận nghèo, hộ nông lâm ngư, diêm nghiệp có mức sống trung bình và cho học sinh, sinh viên. Kết quả, đến ngày 31/12/2018 tỷ lệ số người tham gia BHYT là 88,5%, vượt 3,3% so với chỉ tiêu về tỷ lệ bao phủ BHYT do Thủ tướng Chính phủ giao (Quyết định số 1167/QĐ-TTg ngày 28/6/2016 của Thủ tướng Chính phủ, đến năm 2018 đạt 85,2% dân số).


Số lượt khám, chữa bệnh BHYT năm 2018 ước khoảng 178,6 triệu lượt, số lượng các dịch vụ thực hiện theo phân tuyến kỹ thuật của trung tâm y tế huyện, trạm y tế xã ngày càng tăng, một số đơn vị đã thực hiện được một số kỹ thuật của tuyến trên. Khoảng 70% người có thẻ BHYT đăng ký khám chữa bệnh ban đầu tại y tế cơ sở. Gần 90% trạm y tế xã thực hiện khám, chữa bệnh BHYT. Số lượt khám, chữa bệnh BHYT tại y tế cơ sở chiếm khoảng 70% (xã khoảng 20%, huyện khoảng 50%). Hệ thống thông tin giám định đã liên thông trên 12 nghìn cơ sở khám chữa bệnh BHYT trong toàn quốc nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT.

Bộ Y tế đã chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và BHXH Việt Nam xây dựng và trình ban hành Nghị định số 146/2018/NĐ-CP ngày 17/10/2018 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn biện pháp thi hành một số điều của Luật BHYT trong đó có việc bổ sung đối tượng tham gia BHYT nhằm đảm bảo công bằng xã hội, tiến tới BHYT toàn dân, Nghị định đã khắc phục cơ bản những bất cập, vướng mắc trước đây trong thực hiện BHYT.


Một trong những điểm nhấn của công tác xây dựng chính sách, pháp luật BHYT năm qua là Nghị định số 146/2018/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn biện pháp thi hành một số điều của Luật BHYT. Với những điểm mới trong Nghị định 146 có hiệu lực từ ngày 1/12/2018, người dân tham gia BHYT sẽ có thêm những quyền lợi cụ thể gì?


PGS TS. Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ trưởng Bộ Y tế: Nghị định 146/2018/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/12/2018, đã cơ bản khắc phục được những tồn tại trong thời gian qua, người dân tham gia BHYT, thủ tục khám, chữa bệnh BHYT thuận lợi hơn, quỹ BHYT được quản lý, sử dụng hiệu quả và đặc biệt là quyền lợi của người tham gia BHYT được bảo đảm, cụ thể:


Bổ sung đối tượng tham gia BHYT được ngân sách nhà nước hỗ trợ, đảm bảo tính công bằng trong thực hiện chế độ chính sách ưu đãi xã hội, không bỏ sót đối tượng tham gia BHYT, góp phần tăng nhanh tỷ lệ bao phủ BHYT.


Quy định không bắt buộc toàn bộ thành viên hộ gia đình phải tham gia BHYT cùng một thời điểm; thực hiện giảm trừ mức đóng cho thành viên thứ 2 trở đi khi toàn bộ thành viên hộ gia đình cùng tham gia trong năm tài chính, tạo thuận lợi cho người tham gia BHYT theo hộ gia đình, góp phần tăng tỷ lệ bao phủ BHYT.


Không giao quỹ cho cơ sở khám, chữa bệnh dựa trên số thu BHYT của những người có thẻ đăng ký tại cơ sở này như hiện nay. Thay vào đó quỹ BHYT thanh toán theo chi phí thực tế nhưng không vượt quá mức chi năm trước công với phát sinh trong năm, quy định này gián tiếp bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người bệnh do không còn áp lực quản lý quỹ trong bối cảnh “thông tuyến”. Các Trạm Y tế xã cũng không bị rào cản về việc bị khống chế tỷ lệ quỹ được sử dụng dưới 20% quỹ khám, chữa bệnh BHYT ngoại trú như hiện nay, góp phần đảm bảo quyền lợi cho người bệnh và tăng cường chất lượng khám, chữa bệnh BHYT tại tuyến y tế cơ sở.


Việc bổ sung quy định về số tiền trích để lại cho người làm việc trên tầu đánh bắt xa bờ bằng 10% số thu BHYT tính trên số người làm việc trên tầu có tham gia BHYT để mua thuốc, vật tư y tế phục vụ sơ cấp cứu, xử trí ban đầu bảo đảm việc chăm sóc sức khỏe ban đầu được kịp thời.


Bổ sung quy định thẻ BHYT có ảnh của người tham BHYT (trừ trẻ em <6 tuổi) đối với trường hợp người tham gia BHYT không có giấy tờ xác nhận nhân thân có ảnh và các giấy tờ chứng minh nhân thân hợp pháp khác nhằm bảo đảm cho một số đối tượng không có giấy tờ tùy chứng minh nhân thân thuận lợi lợi khi đi khám, chữa bệnh BHYT .


Quy định cụ thể thời điểm và thời hạn có giá trị sử dụng của thẻ BHYT của trẻ em dưới 6 tuổi bảo đảm tính liên tục, tránh khoảng trống không đáng có và thuận tiện trong việc thu đóng, hưởng quyền lợi của người tham gia BHYT cũng như của cơ quan BHXH theo quy định của Luật BHYT.


Để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế, hưởng đầy đủ quyền lợi theo quy định ngay từ tuyến y tế cơ sở giảm chi phí do phải chuyển tuyến, Nghị định bổ sung các quyền lợi cụ thể như: Người bệnh BHYT được quỹ BHYT thanh toán đối với trường hợp cơ sở khám, chữa bệnh tuyến trên chẩn đoán, chỉ định điều trị và chuyển về để quản lý, theo dõi, cấp phát thuốc tại Trạm Y tế tuyến xã; hoặc cơ sở khám, chữa bệnh gửi mẫu bệnh phẩm, chuyển bệnh nhân đến cơ sở khác để thực hiện dịch vụ xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh; Người bệnh đang điều trị nội trú, nếu thẻ BHYT hết hạn vãn tiếp tục được hưởng quyền lợi BHYT, cơ quan BHXH có trách nhiệm thực hiện việc cấp hoặc gia hạn thẻ cho người bệnh có thẻ BHYT hết hạn trong thời gian đang điều trị nội trú tại cơ sở khám, chữa bệnh; điều chỉnh mức quyền lợi khi đi khám, chữa bệnh tại cơ sở không ký hợp đồng khám, chữa bệnh BHYT hoặc khám, chữa bệnh không đúng thủ tục thì thanh toán theo tỷ lệ mức lương cơ sở áp dụng cho từng tuyến bệnh viện nơi người bệnh đến khám, chữa bệnh, thay vì quy định số tiền cụ thể như hiện nay.


Cùng với lộ trình thực hiện BHYT toàn dân, đến nay, chúng ta đã và đang trong quá trình sửa đổi các quy định về viện phí trên cơ sở thực hiện tính đúng, tính đủ chi phí phục vụ người bệnh. Xin Bộ trưởng cho biết những kết quả cụ thể đến thời điểm hiện tại, những việc cần phải làm trong thời gian tới?


PGS TS. Nguyễn Thị Kim Tiến, Bộ trưởng Bộ Y tế: Ngành y tế là ngành đầu tiên, tiên phong trong việc chuyển đổi cơ chế “phí” sang “giá”, từ cơ chế bao cấp, ngân sách cấp phát sang cơ chế thu theo giá dịch vụ và phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết của Đảng, Chính phủ, Quốc hội là “hoàn thành việc chuyển chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước trực tiếp cho cơ sở khám, chữa bệnh sang hỗ trợ người dân tham gia BHYT gắn với lộ trình tính đúng, tính đủ giá dịch vụ y tế”.


Việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế liên quan đến chỉ số giá tiêu dùng, Chính phủ đã chỉ đạo thực hiện từng bước, thận trọng, có lộ trình, không thực hiện đồng loạt ở tất cả các tỉnh, TP nên vừa điều chỉnh được giá nhưng vẫn thực hiện được mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, không gây xáo trộn, thúc đẩy lộ trình BHYT toàn dân. Qua 4 lần điều chỉnh giá dịch vụ y tế, tính đến hết năm 2018, giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh đã tính chi phí trực tiếp, chi phí tiền lương (theo mức lương cơ sở 1.390.000 đồng/người/tháng), đã tạo điều kiện cho các Bệnh viện tự chủ, cả nước đã có 160 bệnh viện tự bảo đảm chi thường xuyên, trong đó Bộ Y tế là 23 bệnh viện. Chỉ tính riêng 23 bệnh viện trực thuộc bộ giảm được 25.362 người hưởng lương từ ngân sách nhà nước (với số tiền lương phải chi khoảng 2.127 tỷ đồng/năm), nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, khuyến khích người dân dân tham gia BHYT (tính đến nay, tỷ lệ tham gia BHYT là 88,5%), giảm ngân sách cấp cho các bệnh viện (đối với các địa phương, số thống kê chưa đầy đủ của 45 tỉnh/thành phố cho thấy, so với ngân sách cấp cho các bệnh viện năm 2016, năm 2017 giảm khoảng 4.850 tỷ đồng, năm 2018 giảm 7.150 tỷ đồng. Các tỉnh, thành phố có số giảm nhiều như TP. Hồ Chí Minh giảm khoảng 1.200 tỷ đồng, Thái Nguyên khoảng 170 tỷ đồng, Nghệ An khoảng 330 tỷ đồng, Hà Tĩnh 185 tỷ đồng, Bình Định 110 tỷ đồng, …). Như vậy so với lộ trình thì lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ khám, chữa bệnh chậm hơn một bước, dự kiến năm 2019 mới tính được chi phí quản lý vào giá dịch vụ khám, chữa bệnh.


Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ sắp xếp, rà soát danh mục, cập nhật tính thêm chi phí quản lý và có lộ trình tính khấu hao tài sản cố định để đảm bảo thực hiện lộ trình theo Nghị quyết của Chính phủ./.


Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!


Nguồn: tapchibaohiemxahoi.gov.vn.