Hệ thống An sinh xã hội còn nhiều thách thức
30 lượt
Đây là nhận định của Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) Doãn Mậu Diệp tại Hội thảo quốc gia định hướng chiến lược phát triển và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững giai đoạn 2021-2030 do Bộ LĐ-TB&XH phối hợp với Hội đồng Lý luận Trung ương, Ngân hàng Thế giới tổ chức ngày 10/4 vừa qua.


Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp cho biết, trong hơn 30 năm thực hiện “Đổi mới” để phát triển đất nước, công tác an sinh xã hội luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm nhằm góp phần phát triển con người, thúc đẩy công bằng và tiến bộ xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống cho mọi người dân. Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong đảm bảo an sinh xã hội, được Liên Hợp Quốc công nhận là một trong những quốc gia đi đầu trong việc thực hiện các mục tiêu Thiên niên kỷ, nổi bật là về giảm nghèo, tạo việc làm, giáo dục-đào tạo, chăm sóc sức khỏe, trợ giúp người có hoàn cảnh khó khăn và bình đẳng giới. Tỷ trọng đầu tư từ ngân sách nhà nước cho an sinh xã hội đạt trên 28%. Nhà nước ưu tiên đầu tư cho tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo, ưu đãi người có công với cách mạng, trợ giúp xã hội nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương và đáp ứng một số dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục, y tế, nước sạch, vệ sinh, nhà ở cho người dân.


Đến nay, Việt Nam đã xây dựng được hệ thống an sinh xã hội tương đối toàn diện và đa dạng, ngày càng mở rộng về diện và đối tượng, hiệu quả được nâng cao. Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2015 được thực hiện hiệu quả với nguồn lực lên tới trên 47.339 tỷ đồng; giai đoạn 2016-2020, đã bố trí 41.449 tỷ đồng từ ngân sách trung ương và 4.712 tỷ đồng từ ngân sách địa phương. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân khoảng 2%/năm giai đoạn 2010-2015. Theo chuẩn nghèo đa chiều, từ năm 2016 tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 1,3%/năm. Quỹ quốc gia giải quyết việc làm được bổ sung ngân sách hàng năm khoảng 50 tỷ đồng và thực hiện cho vay bình quân từ 2.000- 2.500 tỷ đồng/năm, tỷ lệ sử dụng vốn đạt trên 98%. Ngoài ra, 51 tỉnh, thành phố đã thành lập Quỹ việc làm địa phương. Chính phủ đã ban hành trên 20 chính sách tín dụng ưu đãi, sử dụng cơ chế vay tín dụng thông qua các chương trình, tổ chức, đoàn thể để hỗ trợ người nghèo, người dân tộc thiểu số, học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn... Giai đoạn 2012-2018 đã có trên 14.934 nghìn lượt hộ nghèo, hộ cận nghèo và đối tượng chính sách khác được tiếp cận vốn tín dụng.


Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Doãn Mậu Diệp


Ngày 5/8/2012, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2012-2020. Tháng 10/2015, Ủy ban quốc gia về người khuyết tật được thành lập. Cả nước có hơn 7 triệu người khuyết tật, với hơn 1.130 cơ sở đào tạo nghề có tổ chức dạy nghề cho NKT, trong đó có 744 cơ sở công lập, 386 cơ sở tư thục. Trong giai đoạn 2010-2018, có khoảng 180.000 NKT được hỗ trợ dạy nghề và tạo việc làm thông qua các chương trình hỗ trợ đào tạo nghề và cho vay vốn.


Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, theo Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp, mục tiêu an sinh xã hội toàn dân vẫn còn nhiều thách thức, tỷ lệ thất nghiệp thấp nhưng tỷ lệ lao động có việc làm không bền vững còn cao. Số lao động làm việc trong khu vực nông nghiệp còn lớn, chiếm 60% lực lượng lao động có việc làm. Việt Nam giảm nghèo nhanh nhưng chưa bền vững. Những năm gần đây, tỷ lệ tái nghèo bình quân ở mức 5,1%, tỷ lệ hộ nghèo phát sinh bằng 23% so với tổng số hộ thoát nghèo. Tỷ lệ người tham gia bảo hiểm còn thấp. Đến nay mới có 30% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH.... Trong số 11 triệu người cao tuổi, mới có khoảng 5,3 triệu người có chế độ hưu trí, trợ cấp BHXH, hoặc được hưởng tiền mặt hàng tháng. Mức trợ cấp tiền mặt hàng tháng cho người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn còn khiêm tốn, chưa đủ để hỗ trợ người thụ hưởng đảm bảo mức sống tối thiểu. Dù mức chuẩn trợ cấp đã nhiều lần được điều chỉnh nhưng đến nay mới ở mức 270.000 đồng/tháng. Chất lượng một số dịch vụ xã hội thiết yếu chưa đáp ứng các yêu cầu phát triển… Việt Nam đã bước vào thời kỳ già hóa dân số, hội nhập quốc tế, tham gia các hiệp định thương mại thế hệ mới đã đặt ra những vấn đề mới về tiêu chuẩn lao động, tiêu chuẩn nghề nghiệp…


Ông Achim Fock, Quyền TGĐ Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho rằng, hiện Việt Nam đang chịu tác động đáng kể của biến đổi khí hậu và những tác động này sẽ còn nghiêm trọng hơn nữa trong một vài thập kỷ sắp tới, làm cho các gia đình và toàn bộ nền kinh tế bị đe dọa bởi nhiều rủi ro hơn. Khoảng 60% diện tích và 70% dân số Việt Nam bị đe dọa bởi nhiều loại thiên tai khác nhau. Trong khi đó, hệ thống ASXH hiện chưa được thiết kế đủ tốt để sẵn sàng thích ứng và ứng phó tốt hơn những gì mà các chương trình cứu trợ truyền thống có thể làm. “Các công nghệ mang tính đột phá sẽ góp phần đáng kể vào xây dựng một hệ thống ASXH gắn kết hơn, hiệu quả hơn. Việt Nam đã bắt đầu ứng dụng công nghệ vào vận hành hệ thống ASXH. Tuy nhiên, tiềm năng tiếp tục hoàn thiện các quy trình nghiệp vụ và vận hành hệ thống còn rất lớn. Ngân hàng Thế giới cam kết sẽ hỗ trợ Chính phủ thực hiện sáng kiến trong Chiến lược ASXH giai đoàn 2021 - 2030”, ông Achim Fock bày tỏ.


Theo Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp, để khắc phục những hạn chế và yếm kém trên, và có một định hướng chiến lược ASXH thích ứng với xu hướng cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu đang tác động mạnh mẽ, với nhiều rủi ro truyền thống và phi truyền thống, đòi hỏi chúng ta phải có tư duy mới và đột phá mới.


Tại hội thảo, các đại biểu đã được nghe các chuyên gia giới thiệu những nội dung chính như: Thành tựu 10 năm qua và những bài học kinh nghiệm trong đảm bảo an sinh xã hội ở Việt Nam; Xu thế toàn cầu về an sinh xã hội và tầm nhìn cho Việt Nam; Hệ thống đa tầng tích hợp hướng đến mục tiêu bao phủ an sinh xã hội toàn dân ở Việt Nam; Cơ hội và thách thức về an sinh xã hội trong kỷ nguyên số và hội nhập; Đổi mới sáng tạo và nâng cao nhận thức về an sinh xã hội cho trẻ em; Xóa nghèo ở mọi chiều cạnh và mọi nơi: Vai trò của tăng trưởng bao trùm... Cùng với đó, các đại biểu đã dành thời gian trao đổi, thảo luận những cách tiếp cận mới, gợi ý đột phá, giải pháp mới cho hệ thống an sinh xã hội giai đoạn tới. Đây sẽ là những ý kiến giá trị, phục vụ quá trình xây dựng các văn kiện, pháp luật, chính sách của Đảng và Nhà nước về an sinh xã hội trong thời gian tới./.


Nguồn: tapchibaohiemxahoi.gov.vn